DDR5 RAM Nasıl Seçilir? 16 GB, 32 GB ve Anakart Hızı

DDR5 RAM, masaüstü anakartın bellek yuvasına takılan 288 pin modüldür. İnterneti hızlandırmaz, diskin yerini tutmaz, laptop yuvasına da girmez. Seçim üç satırdan okunur: kapasite tek modül mü kit mi, kutudaki 5600 veya 6000 profili anakartın yayımladığı listenin içinde mi, ve kart DDR5 mi. Bu yazı RAM vitrinindeki beş Kingston kaydını ve yanındaki iki DDR5 anakartı bu satırlarla ayırır. Rakamlar ürün sayfaları ile Kingston ve Gigabyte’nin yayımladığı teknik notlardır. Laboratuvar ölçümü yoktur. Fiyat sayfada değişir; burada fiyat karşılaştırması yoktur.

DDR5 RAM nedir, ne değildir

DDR5 RAM, DDR5 soketli bir masaüstü karta takılan bellek modülüdür. Vitrindeki kayıtların hepsi 288 pin DIMM yazar. Dizüstü için satılan kısa SO-DIMM bu listede yoktur. Sunucu için satılan ECC registered modül de yoktur. Kingston’un parça sayfası bu beş kaydı Non-ECC Unbuffered DIMM olarak sınıflar. Sisteme takılan bellek, hata düzelten sunucu belleği değildir.

DDR4 ile DDR5 aynı yuvaya girmez. Kingston’un bellek nesli notu, ikisinin elektriksel özelliklerinin, sinyalinin ve çentiğinin ayrı olduğunu yazar. Birini diğerinin yerine takmak mümkün değildir. LGA 1700 işlemcili kartlar da tek tip değildir: aynı soket için DDR4 kart ve DDR5 kart ayrı üretilir. Vitrindeki anakart kayıtları DDR5 yuvası yazar. Eski DDR4 modül bu yuvalara uymaz. Yeni DDR5 modül, DDR4 kartın yuvasına da uymaz. Kartın bellek satırı okunmadan modül seçilmez.

Depolama ayrı parçadır. Oyun veya ofis dosyası RAM’de durmaz; SSD veya diskte durur. M.2 kapasite ve hız seçimi ayrı yazıdadır. Bu sayfa o seçimi tekrarlamaz. Bellek eklemek diski büyütmez.

Kutudaki hız, açılış hızı değildir

Beş kaydın ürün sayfası hızı 5600MHz veya 6000MHz diye basar. Kingston’un aynı parça kodları için yayımladığı sayfa aynı sayıyı DDR5-5600 veya DDR5-6000 olarak, megatransfer/saniye cinsinden yazar. İki etiket aynı yayımlanmış oranı gösterir. Bu yazı o oranı saat frekansı diye ölçmez.

Asıl ayrım profil ile JEDEC satırı arasındadır. Okunan veri sayfalarının hepsinde SPD, JEDEC standardı DDR5-4800, zamanlama 40-39-39, gerilim 1,1 V olarak programlanmıştır. 5600 ve 6000, bu varsayılanın üstündeki EXPO ve XMP profilleridir. BIOS profili açmazsa modül, kutudaki sayıyla değil 4800 satırıyla açılır. Profil açmak da anakartın yayımladığı tavanı kaldırmaz.

5600 kayıtların veri sayfası EXPO v1.0 ve Intel XMP 3.0 destekler. Test edilen profil DDR5-5600, 36-38-38, 1,25 V’tur. İkinci profil DDR5-5200, 40-40-40, 1,25 V’tur. 6000 kayıtlar EXPO v1.1 ve XMP 3.0 destekler. Test edilen profil DDR5-6000, 36-44-44, 1,35 V’tur. İkinci profil DDR5-5600, 40-40-40, 1,25 V’tur. Ürün sayfasındaki CL36 satırı bu profillerin ilk sayısıdır. 5600’de devamı 38-38, 6000’de devamı 44-44’tür. Aynı CL36 yazısı iki modülü aynı zamanlama yapmaz.

Ürün sayfası her kayıtta erişim zamanı olarak 32 ns basar. Veri sayfasındaki 32 ns satırı, JEDEC bloğundaki tRASmin değeridir; yanında CL 40 çevrim yazar. Bu, CL36 profilinin erişim süresi değildir. İkisini aynı şey diye okumak seçimi bozar.

Anakartın listesi, etiketten önce gelir

Vitrinde iki DDR5 kart vardır. İkisi de Intel H610 yonga seti, LGA 1700 soket ve Micro ATX yazar. İkisi de 12., 13. ve 14. nesil Intel Core, Pentium Gold ve Celeron işlemcileri listeler. Bellek tarafında ikisi de iki DDR5 yuva ve çift kanal mimarisi yazar. Dört yuvalı kartlardaki “ikinci ve dördüncü yuva” notu bu kartlara uymaz. Yuva sayısı ikidir. Çift kanal için iki yuva da dolu olmalıdır. Tek modül takılınca bir kanal boş kalır. Bu, laboratuvar sonucu değil, yayımlanan yuva sayısı ile çift kanal satırının yan yana okunmasıdır.

H610M K V2 sayfası bellek desteğini 5600/5200/4800/4400 MT/s ve azami belleği 128 GB diye basar. H610M H V2 sayfası aynı hız listesini basar, azami belleği ise 96 GB diye yazar. Gigabyte’nin H610M H V2 rev. 1.0 teknik sayfası iki DDR5 yuva ve 128 GB tavan (tek modülde 64 GB) yazar. Aynı üreticinin H610M K V2 rev. 1.0 sayfası da 128 GB ve iki yuva yazar. H610M H V2’de mağaza sayfası ile üretici sayfası bu tavanda ayrılır. Bu katalogda 64 GB modül yoktur. Satın alma, olmayan kapasiteye göre yapılmaz. Tavan uyuşmazlığı, 32 GB kitin sığıp sığmayacağı sorusunu değiştirmez; 32 GB, her iki sayfadaki tavanın altındadır.

Hız listesi işlemciye göre bölünür. Gigabyte’nin iki kart için yayımladığı not aynıdır. 14. ve 13. nesil Core i9 ve i7 için DDR5 5600/5200/4800/4400 MT/s yazar. 13. nesil Core i5 ve i3 ile 12. nesil Core, Pentium Gold ve Celeron için DDR5 4800/4400 MT/s yazar. Mağaza sayfası bu ayrımı tek satırda birleştirir. Başlıktaki 5600, her işlemcinin 5600 göreceği anlamına gelmez. Üretici notu, desteklenen hızın işlemci ve bellek yapılandırmasına göre değişebileceğini de yazar.

Bu ayrım modül etiketini ezer. 12. nesil veya 13. nesil i5/i3 takılıysa yayımlanan tavan 4800’dür. 5600 veya 6000 etiketli modül yuvaya girer; etiket, tavanı 5600’e veya 6000’e çıkarmaz. 13. veya 14. nesil i7/i9 takılıysa yayımlanan tavan 5600’dür. 5600 modüller bu tavanın üst satırıyla aynı sayıyı taşır. 6000 modülün birinci profili 6000’dir, listenin üstündedir. Aynı modülün ikinci profili 5600 CL40’tır, i7/i9 listesinin içindedir. BIOS’un ikinci profili kendiliğinden uygulayıp uygulamadığı bu yazıda ölçülmez. Ölçülmeyen hız vaat edilmez.

Gigabyte sayfası XMP bellek modülü desteği yazar. EXPO, AMD profilidir; bu iki kart Intel kartıdır. Modülün üzerinde EXPO profili kayıtlı olması, H610 kartın o profili AMD kartı gibi uygulayacağı anlamına gelmez. Intel tarafında okunacak satır XMP’dir. XMP desteği yazması da 6000’in bu kartta açılacağı anlamına gelmez. Kingston’un veri sayfası notu, bazı anakartların yayımlanan FURY hızında ve zamanlamasında çalışmayabileceğini söyler. Bu cümle, 6000 etiketi ile H610 listesi arasındaki farkın gerekçesidir.

16 GB tek modül ile 32 GB kit aynı iş değildir

Vitrinde kapasite ikiye ayrılır. Tek modül kayıtları 16 GB’dir: bir adet 16 GB. Kit kayıtları 32 GB’dir: iki adet 16 GB, birlikte test edilmiş. 16 GB RAM DDR5 arayan kişi tek modül sayfasına, 32 GB DDR5 RAM arayan kişi kit sayfasına bakar. İkisi de DDR5’tir. İkisi de aynı anakartta aynı hızı açmaz; yukarıdaki işlemci tavanı ikisine de uygulanır.

İki yuvalı kartta 16 GB tek modül bir yuvayı boş bırakır. Çift kanal satırı, ikinci yuva dolmadan tamamlanmaz. İleride ikinci bir 16 GB eklemek, bugün 32 GB kit almakla aynı şey değildir. Kingston, kit olarak satılan modüllerin ayrı satılması veya ayrı kullanılmasında garantinin düştüğünü ve iadenin kabul edilmediğini yazar. Kitin iki çubuğu birlikte durur. İki ayrı tek modülü sonradan yan yana koymak, üreticinin birlikte test ettiği kit değildir. Parça kodu farklı iki modülü “ikisi de 16 GB” diye eşlemek de kit profili üretmez. Hız ve zamanlama, düşük olan profile iner; bu iniş burada ölçülmez, sadece karışık çiftin test edilmiş bir kit olmadığı yazılır.

32 GB kit iki yuvayı da doldurur. H610M K V2 ve H610M H V2 üzerinde üçüncü yuva yoktur. Kiti taktıktan sonra aynı karta bir modül daha eklenemez. Kapasite bugün yetiyorsa ve bir yuva boş kalsın isteniyorsa tek 16 GB o işe gelir. İki kanal da bugün dolsun isteniyorsa kit alınır. Ofiste sekme ve dosya sayısı bu yazıda uydurulmaz. 16 GB’nin “yeter” veya 32 GB’nin “şart” olduğu bir uygulama listesi yoktur. Karar, boş yuva isteği ile çift kanal isteği arasındadır.

CL36, her hızda aynı süre değildir

CL, saat çevrimi cinsinden sütun gecikmesidir. Süre, çevrim sayısının hızla birlikte okunmasıyla çıkar. Yayınlanmış sayılardan yapılan aritmetik şudur; ölçüm değildir. 5600 MT/s ve CL36 için çevrim süresi yaklaşık 12,9 nanosaniyedir. 6000 MT/s ve CL36 için aynı hesap 12,0 nanosaniye verir. JEDEC satırı 4800 MT/s ve CL40 için yaklaşık 16,7 nanosaniyedir. 6000 profili, 5600 profilinden bu hesapta daha kısa görünür. Hesap, profilin gerçekten açıldığını varsayar.

H610 listesinde 6000 satırı yoktur. Profil açılmayan kartta 12,0 nanosaniye gerçekleşmez. 12. nesil veya 13. nesil i5/i3 için yayımlanan tavan 4800 ise, 5600 modül ile 6000 modül aynı JEDEC satırında buluşabilir. O durumda kutudaki CL36 farkı açılış hızını değiştirmez. Daha yüksek etiket, daha düşük etiketli kartta daha hızlı bellek demek değildir. Fark, ancak anakartın yayımladığı liste o profili içeriyorsa konuşulur.

Gerilim de profilin parçasıdır. 5600 profili 1,25 V, 6000 profili 1,35 V yazar. JEDEC satırı 1,1 V’tur. Daha yüksek gerilim, daha yüksek profilin bedelidir. Bu yazı ısınma veya tüketim ölçmez. Veri sayfasındaki çalışma sıcaklığı 0 °C ile 85 °C arasındadır. Kapalı, havasız bir kasada bu aralığın dışına çıkılır mı, burada denenmez.

RGB çubuk daha uzundur

Işıksız 5600 tek modül KF556C36BBE-16 ve ışıksız 6000 tek modül KF560C36BBE2-16 veri sayfaları, soğutucuyla yüksekliği 34,9 mm yazar. RGB 5600 tek modül KF556C36BBEA-16 ve RGB 5600 kit KF556C36BBEAK2-32 veri sayfaları, soğutucuyla yüksekliği 42,23 mm yazar. Aradaki fark 7 mm’den fazladır. Büyük işlemci soğutucusunun bellek yuvasının üstüne sarktığı kasalarda bu fark kapağın kapanmaması demek olabilir. Soğutucu modeli bu katalogda yoktur; boşluk, kasa ve soğutucu ölçüsünden kontrol edilir. RGB 6000 kitin veri sayfasında yükseklik satırı bu yazıya alınmadı. Olmayan milimetre uydurulmaz. Ürün sayfası beş kayıtta da soğutucu var der. Soğutucu var yazısı, RGB ile ışıksızın aynı boy olduğunu söylemez.

RGB, hız eklemez. KF556C36BBEA-16 ile KF556C36BBE-16 aynı 5600, aynı 36-38-38 ve aynı 1,25 V profilini taşır. Biri ışıklıdır ve daha uzundur. Seçim, kasanın camında ışık istenip istenmediği ve soğutucunun sarktığı yerdir. Işık için 6000 kit almak, H610 listesine 6000 satırı eklemez.

On-die ECC, sunucu belleği değildir

Okunan tek modül veri sayfaları On-Die ECC satırı yazar. Bu, bellek yongasının kendi içindeki hata düzeltmesidir. Kingston parça sayfası aynı modülleri Non-ECC Unbuffered diye sınıflar. Sunucunun istediği ECC registered veya load-reduced bellek bu değildir. H610 sayfası, ECC unbuffered modüllerin ECC’siz kipte çalışabileceğini yazar; bu cümle, vitrindeki modülü sunucu belleği yapmaz. Vitrindeki modüller zaten non-ECC unbuffered satırındadır ve 1Rx8’dir. Gigabyte’nin non-ECC unbuffered 1Rx8 desteği bu organizasyonla aynı satırdadır. Yine de üretici, hız ve modül sayısının yapılandırmaya bağlı olduğunu yazar. Parça kodu bu kartın bellek destek listesinde tek tek aranmadan “her H610’da 6000 açılır” denmez.

Vitrindeki beş kayıt

Aşağıdaki tablo, mağaza sayfasındaki kapasite ve hız ile veri sayfasındaki profili yan yana koyar. Mağaza sayfası hızı MHz diye basar. Veri sayfası aynı oranı DDR5-5600 veya DDR5-6000 diye basar. Profil açılmazsa açılış satırı beşinde de DDR5-4800 CL40, 1,1 V’tur.

Işıksız 16 GB 5600 kayıt KF556C36BBE-16TR sayfasındadır. RGB 16 GB 5600 kayıt KF556C36BBEA-16TR sayfasındadır. Işıksız 16 GB 6000 kayıt KF560C36BBE2-16TR sayfasındadır. RGB 32 GB 5600 kit KF556C36BBEAK2-32TR sayfasındadır. RGB 32 GB 6000 kit KF560C36BBE2AK2-32TR sayfasındadır. Beşi de masaüstü bellek kategorisindedir. Beşinde de soğutucu var yazar. Beşi de 288 pin DIMM’dir.

Bu katalogda olmayanlar

DDR4 modül yoktur. Dizüstü SO-DIMM yoktur. 8 GB, 64 GB ve dört modüllük kit yoktur. ECC registered sunucu belleği yoktur. Hazır masaüstü veya mini PC kasasının içine bu modüllerin uyup uymadığı, o kasının servis notu olmadan yazılmaz. Bilgisayar bileşenleri tarafındaki hazır sistemler kendi bellek satırıyla satılır. Bu sayfa o kasaları açma rehberi değildir.

İki yuvalı H610 kartta 64 GB tek modül de yoktur. Üreticinin 64 GB tek modül tavanı, rafta duran bir ürün değildir. Olmayan kapasite sipariş notuna yazılmaz.

Seçim sırası

1. Kartın bellek yuvası DDR5 mi, yuva sayısı iki mi, bakılır. Vitrindeki iki H610 kartı DDR5 ve iki yuvalıdır. DDR4 kart veya dizüstü yuvası bu modülleri almaz.
2. İşlemci satırı okunur. 13. ve 14. nesil i7/i9 için yayımlanan tavan 5600’dür. 13. nesil i5/i3 ve 12. nesil için yayımlanan tavan 4800’dür. Modül etiketi bu satırın yerine geçmez.
3. Tavan 4800 ise 5600 ile 6000 aynı JEDEC açılışına düşebilir. Tavan 5600 ise 5600 modül listenin üst satırındadır. 6000 modülün birinci profili listenin üstündedir; ikinci profili 5600’dür. BIOS’un onu uygulayıp uygulamadığı ölçülmez.
4. Boş yuva kalacaksa 16 GB tek modül alınır. İki kanal da bugün dolacaksa 32 GB kit alınır. İki ayrı tek modül, test edilmiş kit değildir.
5. Soğutucu bellek yuvasının üstüne sarkıyorsa RGB kayıtların 42,23 mm yüksekliği ile ışıksız kayıtların 34,9 mm yüksekliği karşılaştırılır. 6000 RGB kitin yüksekliği bu yazıda yoktur.

DDR5 RAM seçimi, kutudaki en yüksek sayıyı almak değildir. 16 GB ile 32 GB aynı yuva planı değildir. 5600 ile 6000, H610 listesinde aynı vaadi taşımaz. Profil açılmadan hepsi 4800 CL40, 1,1 V satırında kalabilir. Kartın yayımladığı liste, işlemci nesli ve kit mi tek modül mü sorusu okunmadan sipariş verilmez.